کتاب‌هایی که رهبر انقلاب خواندند، ستودند و ماندگار شدند

به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی،  در حافظه فرهنگی ایران، بعضی کتاب‌ها فقط «کتاب» نیستند؛ بخشی از حافظه تاریخی یک ملت‌اند. روایت‌هایی از خون، عشق، ایثار، غربت، اسارت، مادران چشم‌انتظار، نوجوانان خط‌شکن و مردانی که از دل آتش و باروت، معنای دیگری از زندگی ساختند.

در میان ناشران فعال حوزه ادبیات انقلاب و دفاع مقدس، نام انتشارات سوره مهر بیش از همه با این روایت‌ها گره خورده است؛ ناشری که طی سه دهه گذشته، به مهم‌ترین جریان‌ساز ادبیات پایداری در ایران تبدیل شد و بخش قابل توجهی از آثارش با تقریظ‌های رهبر شهید انقلاب اسلامی ماندگار شد.

پس از انقلاب اسلامی، سنت «تقریظ‌نویسی» رهبر معظم انقلاب از اواخر دهه ۶۰ و اوایل دهه ۷۰ به‌تدریج شکل گرفت؛ یادداشت‌هایی کوتاه اما عمیق که نه‌تنها نشانه توجه ایشان به کتاب و ادبیات بود، بلکه به یکی از مهم‌ترین جریان‌های فرهنگی کشور تبدیل شد. در میان حوزه‌های مختلف، ادبیات دفاع مقدس جایگاهی ویژه در نگاه رهبر معظم انقلاب داشت؛ آثاری که ایشان بارها جوانان و مردم را به خواندن آنها ترغیب کردند و از هر راهی کوشیدند فرهنگ کتاب‌خوانی، به‌ویژه مطالعه آثار انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، در جامعه گسترش پیدا کند.

رهبر شهید انقلاب بارها تأکید کرده بودند که خاطرات جنگ و روایت‌های صادقانه رزمندگان، بخشی از هویت تاریخی ملت ایران است و باید برای نسل‌های آینده حفظ شود. همین نگاه سبب شد طی سال‌ها ده‌ها کتاب در حوزه دفاع مقدس، مقاومت و زندگینامه شهدا، مورد توجه ایشان قرار گیرد و بر برخی از مهم‌ترین آنها تقریظ نوشته شود.

در میان ناشران کشور، انتشارات سوره مهر جایگاهی ویژه در این میان پیدا کرد؛ تا جایی که براساس آمار منتشرشده در سال ۱۳۹۸، از میان ۵۷ کتاب تقریظ‌شده رهبر معظم انقلاب، ۴۵ عنوان متعلق به سوره مهر بود؛ آماری که در سال‌های بعد با انتشار آثار جدید و تقریظ‌های تازه، افزایش یافت و امروز می‌توان گفت رهبر معظمانقلاب بر بیش از ۴۵ عنوان از آثار این ناشر تقریظ نوشته بودند؛ اتفاقی کم‌سابقه در تاریخ نشر ایران.

نام‌هایی چون «پایی که جا ماند»، «نورالدین پسر ایران»، «وقتی مهتاب گم شد»، «گلستان یازدهم»، «دختر شینا»، «فرنگیس»، «آن بیست‌وسه نفر»، «آب هرگز نمی‌میرد»، «در کمین گل سرخ»، «مهاجر سرزمین آفتاب»، «حوض خون»، «مربع‌های قرمز»، «عصرهای کریسکان»، «تنها گریه‌کن»، «خاتون و قوماندان»، «اسم تو مصطفاست»، «پاییز آمد»، «فرمانده من»، «زنده باد کمیل»، «جشن حنابندان»، «مدال و مرخصی»، «خداحافظ کرخه»، «همپای صاعقه»، «آتش به اختیار» و ده‌ها اثر دیگر، فقط بخشی از این مسیر طولانی و درخشان‌اند.

«پاییز آمد»؛ آخرین تقریظ بر آثار سوره مهر

آخرین کتابی که رهبر شهید انقلاب بر آن تقریظ نوشتند، کتاب «پاییز آمد» نوشته گلستان جعفریان بود؛ روایتی عاشقانه از زندگی فخرالسادات موسوی، همسر شهید احمد یوسفی.
کتابی که تلاش می‌کرد زندگی را بدون اغراق و شعار روایت کند؛ با همه دلتنگی‌ها، عشق‌ها، صبوری‌ها و زخم‌هایش. گلستان جعفریان گفته بود آشنایی او با همسر شهید در پاییز اتفاق افتاده و زمان شهادت احمد یوسفی نیز در فصل پاییز بوده است؛ فصلی که در این روایت، به استعاره‌ای از عشق و فقدان تبدیل می‌شود.

رهبر معظم انقلاب در تقریظ این کتاب نوشتند: «عشقی آتشین، عزمی پولادین و ایمانی راستین چهره‌نگار زندگی این دو جوان است که با نگارشی زیبا و رسا در این کتاب تصویر شده است. این نیز از همان روایات صادقانه است که شنیدن و خواندن آن امثال این حقیر را خجالت‌زده می‌کند و فاصله نجومی‌شان با این مجاهدان واقعی را آشکار می‌سازد.»

«آب هرگز نمی‌میرد»؛ یکی از بهترین خاطرات جنگ

«آب هرگز نمی‌میرد» نوشته حمید حسام، روایت زندگی میرزا محمد سلگی، از شاخص‌ترین آثار سوره مهر است؛ کتابی که رهبر انقلاب درباره آن نوشتند: «در میان کتاب‌های خاطرات جنگ، این، یکی از بهترین‌ها است.»

این کتاب فقط روایت عملیات‌ها نیست؛ تصویر مردانی است که در دل جنگ، به قله‌های ایمان و انسانیت رسیدند. رهبر معظم انقلاب در تقریظ این اثر، از سلگی به‌عنوان «شهید زنده» یاد کردند و از حمید حسام برای شناساندن چنین شخصیت‌هایی قدردانی کردند.

«وقتی مهتاب گم شد»؛ غزلِ درد و مقاومت

«وقتی مهتاب گم شد» روایت زندگی علی خوش‌لفظ، جانباز و رزمنده همدانی است؛ کتابی که رهبر معظم انقلاب مقدمه آن را «یک غزل به تمام معنی» توصیف کردند. ایشان در تقریظ خود، از «بچه‌های همدان؛ بچه‌های صفا و عشق و اخلاص» نوشتند و فضای معنوی و صادقانه کتاب را ستودند؛ روایتی که در آن، جنگ نه یک حادثه نظامی، بلکه مدرسه‌ای برای انسان‌سازی تصویر می‌شود.

«گلستان یازدهم»؛ عاشقانه‌ای در دل آتش

«گلستان یازدهم» نوشته بهناز ضرابی‌زاده، خاطرات زهرا پناهی‌روا، همسر شهید علی چیت‌سازیان است؛ کتابی که عشق، زندگی خانوادگی و جنگ را درهم می‌آمیزد.

رهبر معظم انقلاب این اثر را «روایتی شورانگیز از زندگی سراسر جهاد و اخلاص» توصیف کردند و از قلم هنرمند نویسنده و صداقت راوی تمجید کردند.

«دختر شینا»؛ صدای زنان صبور جنگ

«دختر شینا» داستان زندگی قدم‌خیر محمدی‌کنعان، همسر شهید ستار ابراهیمی هژیر است؛ اثری که یکی از پرفروش‌ترین کتاب‌های تاریخ ادبیات دفاع مقدس شد.

رهبر معظم انقلاب در تقریظ این کتاب، از «بانوی صبور و باایمان» یاد کردند؛ زنانی که شاید کمتر در خط مقدم دیده شدند اما ستون‌های پنهان مقاومت بودند.            

«پایی که جا ماند»؛ سند درد اسارت

«پایی که جا ماند» نوشته سیدناصر حسینی‌پور، یکی از تکان‌دهنده‌ترین روایت‌های اسارت در اردوگاه‌های بعثی است.

رهبر معظم انقلاب درباره این کتاب نوشتند: «تاکنون هیچ کتابی نخوانده و هیچ سخنی نشنیده‌ام که صحنه‌های اسارت مردان ما را آنچنان که در این کتاب است به تصویر کشیده باشد.»

این اثر، تصویری عریان از شکنجه، صبر و عزت آزادگان ایرانی ارائه می‌دهد؛ روایتی که خواننده را همزمان سرشار از افتخار و اندوه می‌کند.

«فرنگیس»؛ زنی که اسطوره شد

«فرنگیس» فقط داستان یک زن نیست؛ روایت مردم مرزنشینی است که در نخستین روزهای جنگ، بی‌امکانات اما با تمام وجود در برابر دشمن ایستادند.
رهبر معظم انقلاب در تقریظ این کتاب، از «بخش ناگفته و بااهمیت حوادث دوران دفاع» سخن گفتند و فرنگیس را بانویی شجاع و کم‌نظیر توصیف کردند.

«نورالدین پسر ایران»؛ حماسه‌ای زنده

«نورالدین پسر ایران» خاطرات سیدنورالدین عافی است؛ نوجوانی آذربایجانی که سال‌ها در خط مقدم جنگید.

رهبر معظم انقلاب این کتاب را «یکی از زیباترین نقاشی‌های صفحه پرکار دفاع مقدس» دانستند و از طنز، صراحت و صداقت راوی تمجید کردند.

«آن بیست‌وسه نفر»؛ نوجوانانی که تاریخ شدند
کتاب «آن بیست‌وسه نفر» نوشته احمد یوسف‌زاده، روایت اسارت نوجوانان ایرانی در زندان‌های بعثی است؛ اثری که رهبر انقلاب آن را «شیوا، جذاب و هنرمندانه» توصیف کردند.

این کتاب بعدها به یکی از مهم‌ترین آثار دفاع مقدس تبدیل شد و نسل جدید را با بخشی کمتر روایت‌شده از جنگ آشنا کرد.

«در کمین گل سرخ»؛ روایت مردی از جنس ایمان

«در کمین گل سرخ» نوشته محسن مومنی، زندگی شهید علی صیاد شیرازی را روایت می‌کند؛ فرمانده‌ای که رهبر انقلاب او را «نمونه یک ارتشی مومن، شجاع و فداکار» توصیف کردند.

این کتاب از نخستین آثاری بود که توانست جنگ را در قالب یک روایت داستانی و جذاب به مخاطب عرضه کند.

سوره مهر؛ حافظ حافظه جنگ

آنچه سوره مهر را از بسیاری ناشران دیگر متمایز کرد، فقط تعداد کتاب‌هایش نبود؛ بلکه «نوع روایت» بود. این انتشارات توانست خاطرات جنگ را از قالب گزارش‌های رسمی و خشک خارج کند و به روایت‌هایی انسانی، زنده و ادبی تبدیل سازد.

در آثار سوره مهر، جنگ فقط میدان نبرد نیست؛ خانه‌ای است که مادر در آن چشم‌انتظار است، نوجوانی که قد می‌کشد، همسری که صبر می‌کند، رزمنده‌ای که می‌ترسد اما می‌ایستد، و انسانی که میان خاک و خون، معنای ایمان را پیدا می‌کند.

اکنون در روزهایی که فقدان رهبر شهید انقلاب، فضای فرهنگی و فکری ایران را در اندوهی عمیق فرو برده است، مرور تقریظ‌های ایشان بر کتاب‌های دفاع مقدس فقط بازخوانی چند یادداشت ادبی و فرهنگی نیست؛ بلکه رجوع دوباره به نگاه تمدنی و فرهنگی مقام معظم رهبری است که سال‌ها کوشید روایت ایثار، مقاومت، جهاد و حقیقت جنگ در حافظه تاریخی ملت ایران زنده بماند و به نسل‌های بعد منتقل شود.

در میان همه ناشران کشور، انتشارات سوره مهر وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی بیش از هر ناشر دیگری حامل این میراث شد؛ ناشری که رهبر معظم انقلاب بر بیش از ۴۵ عنوان از آثارش تقریظ نوشتند و عملاً بخش مهمی از حافظه مکتوب دفاع مقدس را با دست‌خط خود امضا کردند.

شاید امروز، بیش از هر زمان دیگری، این دست‌خط‌ها فقط تقریظ بر چند کتاب نباشند؛ بلکه سندی تاریخی از پیوند عمیق یک رهبر با ادبیات مقاومت و با نسلی باشند که برای این سرزمین، از جان خود گذشتند.

منبع: ایبنا